Wanneer we op zaterdagochtend het vacaturegedeelte in de kranten openslaan, komen we het woord ‘ambitie' en alle varianten erop vaak tegen. Maar wat is ambitie eigenlijk? En worden we blij van het woord of gaan we twijfelen of we wel ambitieus genoeg zijn voor de functie? Hoe vullen we ambitie zelf in en is dit afhankelijk van onze levensfase?
Onze Van Dale omschrijft ‘ambitie' als een streven om carrière te maken, eerzucht. Met de uitdrukking ‘ambitie tonen' bedoelen we ijver of werklust laten zien. Een ambitieus persoon is iemand die doelen stelt, niet stil zit, een expert op zijn/haar vakgebied wil zijn, behoefte heeft aan erkenning en innovatief in zijn/haar werk is. Vanuit een organisatie bekeken die ambitieuze werknemers zoekt, passen competenties als doelgericht, resultaatgericht, innovatief en proactief in dit plaatje. De organisatie wil natuurlijk dat deze kwaliteiten ingezet worden in het voordeel van de organisatie zelf.
Volgens Abraham Maslows motivatietheorie uit 1943 kunnen we de menselijke behoeften in een rangorde van vijf weergeven. In de eerste plaats gaat onze aandacht dan vooral uit naar het vervullen van de ‘lagere' behoeften. Wanneer deze vervuld zijn gaan we ons richten op de ‘hogere' behoeften. Maslow ziet de mens als een zelf bewust en zelfstandig handelend individu dat streeft naar zelfrealisatie. Niet alleen economische behoeften en sociale behoeften maar ook een fundamentele drang naar menselijke waardering en zelfontplooiing motiveren ons. Niet alleen de werkgever maar ook de werknemer kijkt meer naar de arbeidsinhoud van een functie. Aspecten als autonomie, leer- en ontwikkelingsmogelijkheden en taak complexiteit zijn voor ons als harde werkers belangrijk. We presteren beter in een werkomgeving waar niet alleen de lagere behoeften worden bevredigd, maar ook de behoefte aan zelfrealisatie. De arbeidsvoorwaarden zijn voor ons als ambitieus mens niet meer het enige wat telt! Ons werk moet inhoudelijk ook zo uitdagend en aantrekkelijk
mogelijk zijn.
De tijd zal het leren...
De levensfase waarin wij ons bevinden bepaalt vaak ons gedrag, onze gevoelens en onze gedachten. Van alle veranderingen die we ondergaan, staan er een aantal centraal: naar school gaan, de eerste verliefdheid, de eerste baan, een kind krijgen, met pensioen gaan. Jonge volwassenen van 18 tot 40 jaar hebben andere doelstellingen dan volwassen van 40 jaar en ouder. Als ‘jonge honden' zijn onze pijlen voornamelijk gericht op sociale welvaart en erkenning. Hebben we wat meer levenservaring, dan staan doelen als zelfexpressie en zingeving hoger op het prioriteitenlijstje. Ambitie krijgt dus een andere betekenis in de tijd.
Ambities verschillen!
We zijn ons er niet altijd van bewust wat we onder ambitie verstaan. Het lijkt erop alsof we in de huidige maatschappij alle pijlen vooral richten op ons werk; het moet uitdagend werk zijn, onze creativiteit moeten we erin kwijt, een leuk salaris, aanzien en ga zo maar door. We zijn ambitieus in het ambitieus zijn. Vaak wordt ambitie gezien als een beweging om hogerop te komen. Daar is helemaal niets mis mee, echter, voor de één is een fulltimebaan als leidinggevende perfect terwijl een ander zich daarin niet op de juiste plek voelt. Ambitie is voor iedereen op een andere manier in te vullen. Belangrijk is om voor ons zelf te bepalen wat onze eigen unieke omschrijving van ambitie is.
Tekst: Marjon Schiltman
Mooi die piramide van
Mooi die piramide van Maslow. Zo waar, zo bruikbaar en zo voelbaar.
Anja Beerepoot